Stolperstein moet verdwijnen

Salomo, de zoon van David, de koning van Israël schrijft: “De gedachtenis van de rechtvaardige zal tot zegening zijn, maar de naam der goddelozen zal wegrotten.” Spreuken 10 vers 7.

Aan deze Bijbeltekst moest ik denken toen ik in De Telegraaf las dat een meerderheid van de gemeenteraad in het Duitse Heidenau heeft gestemd voor een verbod op Stolpersteine (Struikelstenen). Je weet wel van die bronzen herdenkingsstenen die geplaatst worden op de stoep voor een woning waar Joden woonden die in de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s werden weggevoerd ven vergast. Een stukje gedenken. Binnenkort worden er in Leeuwarden 33 van deze stenen geplaatst. En er liggen er al 75. Tot hun gedachtenis. En ik vind dit woord zo mooi. Met eerbied gedenk je aan hen zonder dat je ze gekend hebt. Hun namen mogen nooit vergeten worden.

Het verbod in Heidenau was een initiatief van de Alternatieve für Deutschland (AfD) en de Christlich Demokratische Union Deutschlands (CDU). En daarmee is de CDU net zo antisemitisch als hun zusterpartij het CDA. In Heidenau vindt men dat de slachtoffers van de nazi’s op een centrale plek herdacht moeten worden, namelijk op een begraafplaats aan de rand van het voorstadje Dresden. Bovendien vinden ze dat nabestaanden en belangenorganisaties de Stolpersteine oneerbiedig vinden omdat er overheen gelopen kan worden. Een mooie smoes. Uiteindelijk liggen deze stenen in een trottoir waar mensen lopen.

Maar wat gebeurt hier? Wat is de drive hierachter? De namen en de gedachtenis van de Holocaust slachtoffers kunnen wel naar de marge van de samenleving. Is helemaal niet nodig dat de mensen er dagelijks aan herinnerd worden.

‘De organisatie van de Mars der Levenden, een herdenking van de Holocaust in Auschwitz-Birkenau, noemt de stemming “een ernstige waarschuwing”, want: “Met het blokkeren van de [van de Stolpersteine] wordt de historische waarheid slachtoffer van de politieke belangen”’. Even over nadenken: de historische waarheid wordt slachtoffer van de politieke belangen. En dat is het nu juist waar het om draait. Politiek gezien kun je het niet meer maken nog iets ten gunste van de Joden te doen. Hun historie past niet meer in het politieke plaatje van vandaag.

Alles wat Joods is moet naar de marge van de samenleving. Liever niet te veel aandacht aan schenken. Of beter nog: helemaal geen aandacht meer aan schenken.

Wat doe je met Joodse studenten op een universiteit? Die pest je net zolang totdat ze vanzelf weggaan. Heb je er last van? Nee, dat niet, maar het past gewoon niet meer in de samenleving. Het is allemaal zwaar beladen vanwege de zogenaamde genocide in Gaza. De Joden kunnen wel ophoepelen. De meesten zijn toch zionisten en die kunnen wel naar Israël gaan. Zijn ze tenminste waar ze horen. Joodse mensen maak je uit voor rotte vis. Je maakt hen het leven zuur. Bedreigt hen met de dood. Dat ze daardoor angstig en doodongelukkig zijn interesseert de massa niet.

En wat heb je tenslotte aan een Holocaust die meer dan 80 jaar geleden plaatsvond? Moet je daar nu nog aan denken? Wat is daar de meerwaarde van? Ja, zielig voor de mensen die het betrof, maar daar kunnen wij toch niet meer bij stilstaan?

Gedenken. Dat doen we niet alleen op 4 mei. Maar iedere keer als we voorbij Struikelstenen lopen is het goed om hen te gedenken die daarop vermeld staan. Even stilstaan, even lezen. Hoe heten die mensen die hier woonden en zijn weggevoerd? Wanneer zijn ze geboren en wanneer overleden? Gedenken. Wat hebben die stakkers in de concentratiekampen meegemaakt? Daar kun je alleen maar naar gissen. Waarom moesten ze daar een jammerlijke dood sterven? Omdat een idioot, genaamd Adolf Hitler wiens naam helaas nog steeds niet is weggerot, vond dat de Joden van de aarde moesten verdelgd worden. In zijn ogen waren het onrechtvaardigen. Je kunt een foto van de Stolpersteine maken en thuis goochelen of je wellicht informatie over deze mensen kunt vinden. Gedenken uit eerbied. Die stenen liggen er niet voor niets.

Er komen steeds meer solidariteitswandelingen in ons land. Een prachtig initiatief. Christenen en niet-christenen die daardoor hun liefde en solidariteit met de Joden en Israël willen onderstrepen. Onderweg sta je dan stil bij die stenen. Iemand geeft uitleg over de persoon of personen die zijn vermeld. Dan gedenken wij hen. De rechtvaardigen wiens nagedachtenis tot zegening zijn.